Hoi Lot,

Ik ga proberen in dit stukje je passie die ik in het fiets- en autodossier bij je zag ook aan te wakkeren in het warmtedossier.

Ik zag en hoorde eergisteren een wethouder die zich aan de halsband door een monopolist mee liet nemen door het grote boze stadsverwarmingsland. Ik zag een wethouder die wel wat wil maar eigenlijk niet weet of en hoe ze kan doorpakken. Ik zag een wethouder die zich in korte tijd flink heeft laten bijspijkeren en zelf ook niet meer zeker is van de beloofde effecten van warmtelevering.

Lot, waar moeten we naar toe? Ik denk dat wij hetzelfde standpunt hebben en dat we naar een maatschappij toe willen die zoveel mogelijk draait op hernieuwbare energie. Energie met een zo laag mogelijke CO2-uitstoot en dat alles ook nog eens voor een eerlijke, transparante en betaalbare prijs. We zien overal de voorbeelden in Nederland waar door de inmiddels torenhoge, kant noch wal rakende, warmtetarieven mensen helemaal niet duurzame dingen gaan doen om hun huis te verwarmen. Was dit ook gebeurd wanneer de warmte gewoon betaalbaar was geweest?

In Nederland is een zeer klein groepje mensen dat hun dagelijkse boterham verdient in de warmtebranche. Dit groepje heeft haar eigen incrowd om te adviseren en is goed ingelobbyd in 't Haagse. Dit is een groepje dat eigenlijk nooit echt weerstand heeft gehad en zich regelmatig bedient van drie enorme dooddoeners:

1) Anders gaat de warmte toch maar de lucht in.

2) Kijk naar Denemarken daar gaat alles helemaal goed.

3) De consument is toch beschermd via de warmtewet.

Ik zal daar even kort door heen lopen. Die warmte die anders 'de lucht ingaat' is echt een fabeltje. De meeste warmte wordt speciaal opgewekt. Neem elektracentrales waar wel echte restwarmte is maar die maar maximaal 50 graden is. Omdat je dat niet kunt transporteren op grote schaal kiest men ervoor om stoom af te tappen voor de elektraturbines. Dit is wel hoog rendement verwarmen maar heeft NIETS met "rest" te maken. 

Dan Denemarken, de natte droom van de warmtebranche. Wat ze er altijd vergeten bij te vertellen is dat daar warmtenetten veelal publiek of collectief eigendom zijn en dat men daar veel meer warmte per woning gebruikt (x2 zeker in tegenstelling tot NL). De verliezen in de leidingen worden dan procentueel gehalveerd waardoor het veel efficiënter wordt. In NL gaat grofweg 25-40 % van alle in het warmtenet gestopte warmte verloren als stoepverwarming.

Ook zijn in Denemarken de tarieven veel lager. Je vastrecht betaal je per m2 woonoppervlak (€1,60 m2) en de GJ kost daar €15,50 incl. BTW ondanks hun algemeen hogere tarieven (volgens de BigMac index). Met zulke tarieven sluit ik morgen mijn woning weer op het warmtenet aan.

En dan de consument die beschermd zou moeten zijn.... Ik kan hier een heel technisch verhaal neerzetten maar zal hier de link plaatsen en gewoon vertellen dat de tarieven 25-35% boven echt afgesproken NMDA liggen. (https://t.co/PZNUFdu1Kl)

Ja Lot, het is een drama en dan mag je van de gemeente ook nog werken met sprookjesachtige opwekrendementen (van 177-370%, een CV-ketel haalt 107%) waar je het kleine beetje klimaatwinst met een warmtenet DIRECT teniet doet... 

Dit moet een echte groene politicus veel pijn doen. Want we hebben dus nul mileuwinst, je kiezers betalen zich blauw en de grote monopolist lacht in zijn vuistje....

Maar jij niet Lot, je hebt nu immers ALLE troeven in handen. Je bent via het bouwbesluit vrij om de bouwers zelf de beste manier van verwarmen te laten kiezen op basis van effectiviteit en je kan een nieuwe overeenkomst met Eneco sluiten om het huidige vodje te vervangen. 

Jij kunt jezelf hier heel hard maken dat je enkel nog met ze wil werken als ze :

- Afsluiten zonder belemmeringen mogelijk maken voor de consument die zelf wil kiezen (analoog aan gas)

- Een warmtebuffer plaatsen naast de STEG-centrale (dan draait hij alleen als stroom geld oplevert en komt de EOR weer omhoog) 

- De GJ-prijs aanpast aan de vermeden aanpassingen in de isolatie voor ALLE afnemers met een huis gebouwd na het jaar 2000 (begin van het sjoemelen).

En als Eneco dreigt zich terug te trekken/failliet te gaan en geen warmte meer te leveren komt minister Kamp vanzelf iemand aanwijzen die het over moet nemen (= warmtewet 😀). 

Jij hebt alle troeven in handen Lot, hervind de passie uit het fietsplan en word de wethouder die stadswarmte weer eerlijk en duurzaam maakt.

Mvg, Derk Jansen / Reeshofwarmte

PS. Vanaf vandaag verbieden dat er nog misbruik van de afnemers kan worden gemaakt en het rendement vaststellen op maximaal 110%. ( De EOR mag enkel worden gebruikt om mee te rekeken als een bouwer niet op het warmtenet wil aansluiten )

(Met dank aan Lars Boelen voor editen)

Raadsinformatie eeuh eeuh avond in eeuh Utrecht

Gisteren was er gratis vermaak in het gemeentehuis van Utrecht, de gemeenteraad had een raadsinformatieavond belegd waar een aantal experts , Eneco en de gemeente haar verhaal deden. De raadsleden mochten daar op vragen stellen aan alle partijen.

De gemeente trapte af met een mijns inziens slecht verhaal waar het af en toe heel technisch werd en waar tot mijn verbazing werd gezegd dat men alles samen met Eneco doet. Dit is natuurlijk erg bijzonder want een stadsvestuur legt haar burgers aan een wurgketting en als het fout gaat gaan ze met de commerciële partij die aan die wurgketting trekt in overleg. Ik zou zeggen zeg het 'vodje' intentieovereenkomst op en leg de voorwaarden neer waar Eneco bij het kruisje kan tekenen en waar alle zaken in geregeld worden :

1. Vrijheid om af te koppelen zonder belemmerende financiële voorwaarden.
2. Waar een verkeerd rendement is gebruikt in sjoemelwoningen moet Eneco de GJ prijs aanpassen. Bij 177% rendement hoort een GJ prijs van € 12,- als het volledig is doorgerekend in minder isolatie.
3. Spreek met Eneco prestatie-eisen af en laat die toetsen door een onafhankelijke partij.
4. Voer een als niet anders kan DAN pas stadsverwarming beleid. 

Verder zaten er nog een behoorlijk aantal fouten in de presentatie en werd er verzekerd dat volgens de landsadvocaat ze niet bang hoefden te zijn voor claims. Dit is bijzonder daar het bouwbesluit een wet is en het niet voldoen aan die wet door gesjoemel met verklaringen en aannames is gewoon fraude die willens en wetens is gepleegd daar er meerdere ontwikkelaars al eerder vragen over hadden gesteld.

Toen was de beurt aan uh euh eh eeeuh uuh eeuh eeuh uh euh eh eeeuh uuh eeuh eeuhuh euh eh eeeuh uuh eeuh eeuh eh eeeuh uuh eeuh eeuh uh euh eh eeeuh uuh eeuh eeuh uh euh eh eeeuh uuh eeuh eeuh Eneco ,

Zij hielden een enorm verhaal ondersteunt door een powerpoint dat een gebruikersgroepje voor feedback en de mogelijke bouw van een biomassacentrale de zaak wel recht ging trekken. ( overigens willen ze solo biomassa gaan stoken wat laagwaardig gebruik is en wat dus helemaal niet duurzaam is maar dat terzijde )

Dit verhaal ging eeuh eeuh gepaard net eeuh aardig eeuh wat uh onderbrekeningen want eeuh de woordvoerder eeuh moest erg eeuh zoeken naar eeeuh woorden.

Daarna werd het mooi toen kwam bewoner van Utrecht Bart van den Heuvel van Stadsverarming Utrecht aan het woord. Dit was een genot na het gehakkel en gesteun van Eneco en de gemeente. Hij maakt korte metten met alle onzin en liet zien wat er nou echt aan de hand was.

Ook trok hij het verhaal breder door de tarieven aan de kaak te stellen. Onder andere het gemis aan gebruik van onze liberale energiemarkt scheelde bijvoorbeeld al 400,- overstapcombinatiekorting. Ook maakte hij melding dat het veel verder gaat dan de genoemde 240 huizen. De mindere isolatietruc waardoor bewoners veel meer energie gaan gebruiken omdat ze minder zijn geisoleerd wordt al sinds 2000 toegepast.

Na Bart kwam Toon Buiting aan het woord. Deze energieexpert fileerde stadsverwarming op een buitengewoon rustige en duidelijke manier in Jip en Janneke taal.

Hij liet middels grafiekjes duidelijk de impact zien en dat we helemaal niet krampachtig van die gasbuis af moeten als het alternatief stadsverwamring nog slechter presteert. Waar ik zelfs van schrok was dat de NEN commisie het bezwaar van de mindere isolatie en hogere kosten voor de bewoners in de normen tot 2 x toe naast zich neer heeft gelegd.

Leuk was ook dat hij nog even duidelijk maakte dat het hele warmteverhaal van Minister Kamp op onzin is gebaseerd...

Daarna was de beurt aan Henkjan, de energieadviseur waardoor het hele verhaal over sjoemelwoningen is gaan rollen daar hij binnen de gemeente van het kastje naar de muur werd gestuurd.

Hij maakte een aantal treffende vergelijkingen onder andere zijn laten we bij een gemeentelijke aanbesteding van het wagenpark alle uitstoot beoordelen door volkswagen kwam goed aan in de relatie dat de gemeente dit enorme probleem aan het handje van Eneco wilt oplossen.

Ook dat hij te horen kreeg dat hij zelfs mocht rekenen met rendementen dik over de 200% als het niet lukte om het sluitend te krijgen had flinke impact. Mede ook omdat Eneco in haar presentatie liet zien dat ze al jaren niet boven de 125% uit kwamen....

Al met al een leuke avond waar de gemeente nog veel werk heeft om zich goed in de materie in te lezen. Zo bleef de gemeente ook hameren op de CO2 besparing van 50% en stond er in de presentatie van Eneco slechts 30%.

Als ik een tip mag geven aan de Gemeente Utrecht dan zou ik direct ( vandaag nog ) het intentieverklaring'etje opzeggen en met het mes op tafel voor de nieuwe en bestaande gebruikers heel hard gaan onderhandelen.Immers zalnde warmte gewoon geleverd blijven worden en de prijs kan niet omhoog want die is al maximaal.

DE TREIN VAN HET MILJARDENPROJECT WARMENET ZUID-HOLLAND DENDERT VOORT, MAAR IS HET WEL ZO'N GOED IDEE? ( doorgeplaatst van Geldengroen.net )

4 maart 2016 - Het is weer zo'n voortdenderende trein, dat warmtenet Zuid-Holland. Het schijnt dat er bij Economische Zaken al flink veel mensen op het project zitten. Ook het programmabureau Warmte-koude Zuid-Holland is 'zelfrijzend bakmeel'. Het laatste wat ik wist is dat Maya van der Steenhoven benoemd werd als trekker van het project. Nu werken er al meer dan tien mensen, zo leert een blik op de website, en dat is dan alleen het 'kernteam'. Zo'n dertig bedrijven en organisaties hebben zich aangesloten. Die zien investeringsmogelijkheden (en subsidiepotten waaraan gelurkt kan worden). En al die mensen en bedrijven, die bulken van het geld, zenden constant signalen af: 'Het warmtenet moet, het warmtenet is goed, het warmtenet gaat er komen'. Via twitter, via berichtjes in de krant en zo verder. Maar is zo'n warmtenet wel zo'n goed idee? Wie houdt de plannen eens kritisch tegen het licht?

Roependen
Mensen die betrokken zijn bij het project, zijn er dag en nacht mee bezig en weten er alles van. De rest van Nederland is er niet mee bezig en interesseert zich er niet zo veel voor, opgeslorpt als ze zijn door de dagelijkse bezigheden. Pas over vijf of tien jaar krijgen ze met het project te maken, als de tuin wordt open gegraven, als de rekening wordt gepresteerd of als het project uit de klauwen is gelopen en iedereen op zijn achterste benen staat. Er zijn wel mensen die zich er nu al druk over maken en die kritische kanttekeningen plaatsten, maar die worden opzij geschoven. 'Ze roepen maar wat', zo laat Van der Steenhoven regelmatig weten op twitter. En dat laatste klopt in zekere zin ook wel. Want zij hebben niet de tijd en energie om al die stukken te lezen; ze krijgen daar niet voor betaald. Het geld is er wel, maar dat gaat dus naar de voorstanders. Ze hebben dus een informatie-achterstand en die laat zich onmiddellijk gelden op het moment dat ze hun vinger opsteken. Het is weer zo'n klassieke cyclus waar veel innovatieve projecten doorheen gaan. Heel lang geleden heb ik daar een stukje over geschreven. De cycle of innovation failure noemde ik het toen.

Het project
De bedoeling is dat warm water wordt aangevoerd vanuit de industrie in de Europoort naar steden als Den Haag, Leiden, Zoetermeer en Delft. Met dat warm water kunnen bedrijfsgebouwen en huizen verwarmd worden. De bedoeling is dat er 350.000 huizen met het warm water verwarmd worden en kassen met in totaal een oppervlakte van 1.000 hectare. Aangezien een kas gemiddeld 2 hectare beslaat zou het gaan om 500 kassen. De nieuwe leidingen worden aangesloten op kleine stukjes warmtenetten die er nu al zijn, in Leiden, Den Haag, Delft, Rotterdam en Zoetermeer (zwart in onderstaand plaatje) en die zouden dus op die manier met elkaar verbonden worden. De kachels waarmee het water voor die netten nu verwarmd wordt, werkend op aardgas, kunnen dan uit. De kosten worden, door de organisatie zelf, begroot op 4,5 miljard euro en de opbrengsten op 7 miljard.j

Tunnelvisie
Kenmerkend voor zo'n cyclus, waar veel innovatieve projecten doorheen gaan, is dat de projectorganisatie informatie die niet in de kraam van pas komt opzij schuift en dat in alle rapporten naar de conclusie toegewerkt wordt dat het project fantastisch is. Zo ook in de maatschappelijke kostenbaten-analyse (MKBA) die door CE Delft is opgesteld. Van der Steenhoven schermt met die kostenbatenanalyse, waaruit zou blijken dat het warmtenet hartstikke rendabel is. Maar:

1) Het is de vraag wat de waarde is van een kostenbaten-analyse die is opgemaakt in opdracht van de projectorganisatie. Wiens brood men eet, wiens woord men spreekt.
2) Bij het horen van de naam CE Delft zouden alarmbellen al moeten afgaan, want die club praat standaard alle duurzame energieprojecten, of projecten die dat lijken te zijn, goed
3) Het is zo goed als onmogelijk om een calculatie van de opbrengsten en kosten te maken. Noodzakelijkerwijs liggen daar vele veronderstellingen aan ten grondslag. Net even wat andere veronderstellingen kunnen leiden tot grote verschillen in de rentabiliteit. Dus je kunt er altijd uitkrijgen wat je wilt.
4) Bij vluchtige lezing van de MKBA lijken er inderdaad fouten te zijn gemaakt. Zo bestaat de opbrengst van 7 miljard euro grotendeels uit vermeden aardgaskosten. Maar die aardgaskosten van de burger zijn voor een groot deel (zo'n 75%) opbrengsten voor de Nederlandse staat. Bij een maatschappelijke kosten-batenanalyse moet dus het wegvallen van die opbrengsten voor de Nederlandse staat meegenomen worden.

Beginpunt
Laat ons eerst even helemaal teruggaan naar de start van de discussie:
Het klimaat warmt op, dat komt door de uitstoot van CO2 en het is dus zaak om de energievoorziening te verduurzamen. Nederland loopt hopeloos achter op dat gebied en dus is het zaak er extra hard aan te trekken. Helemaal eens. Verschillende wegen leiden naar Rome en die verduurzaming moet op alle mogelijke manieren opgepakt worden; door de aanleg van windmolenparken, het plaatsen van zonnepanelen op daken, de bouw van biovergistingsinstallaties, etc. Nogmaals eens. Ook de aanleg van warmtenetten kan zinvol zijn. Maar er is een 'maar'. Er zijn goede manieren en minder goede manieren om Nederland te verduurzamen. Er zijn goedkopere en duurdere manieren om Nederland te verduurzamen en er zijn manieren die kunnen rekenen op veel draagvlak en manieren die op niet zo veel draagvlak kunnen rekenen. Verduurzaming moet plaatsvinden op een zo rendabele mogelijke manier, zo effectief mogelijke manier en op een manier die kan rekenen op zo veel mogelijk draagvlak.

Verduurzaming moet plaatsvinden op een zo rendabele mogelijke manier, zo effectief mogelijke manier en op een manier die kan rekenen op zo veel mogelijk draagvlak.

Steen en been
Vraag is of het warmtenet op veel draagvlak kan rekenen. Ik denk het niet. Al jaren staat de krant vol met negatieve berichten over warmtenetten. Mensen wiens huis is gekoppeld aan zo'n net klagen steen en been; ze hebben het gevoel dat ze teveel betalen en voor zover ik kan beoordelen is dat terecht. Het probleem zit 'm natuurlijk in het feit dat ze afhankelijk zijn van één bedrijf, een monopolist, die zich veelal ook als zodanig gedraagt. De Warmtewet, die in het afgelopen decennium is opgetuigd, is er blijkbaar niet in geslaagd paal en perk te stellen aan die hoge tarieven, hoewel dat wel de bedoeling was. De politiek heeft verschillende keren een kans gehad om de situatie te verbeteren, door net als bij gas en elektriciteit een knip te maken tussen de distributie van warmte aan de ene kant en de levering van warmte aan de andere kant. Het netwerk blijft dan in handen van de netbeheerder (een monopolist) maar op dat netwerk mag iedereen warmte leveren die dat wil. De afnemer kan dan kiezen tussen verschillende leveranciers. Er ontstaat concurrentie en dit heeft een drukkend effect op de prijzen. De prijzen van de netbeheerder worden streng gereguleerd. Het is er niet van gekomen, waarschijnlijk door de lobby van de warmtebedrijven. En dus blijven mensen afhankelijk van een monopolist, hoewel er nu wel lippendienst geleverd wordt aan de wens tot concurrentie. 
Collectieve warmte heeft daarbij de geur van de jaren vijftig van de vorige eeuw om zich heen. Dit is niet meer echt meer de tijd voor dergelijke collectieve oplossingen, waarbij vadertje staat of moedertje Van der Steenhoven bepaalt wat het beste voor ons is. Dit is een tijd waarin mensen zelf keuzes willen maken en dus ook zelf willen bepalen hoe ze hun huis verwarmen.

Opt-out
Mensen doen er, al met al, goed aan geen huis te kopen dat gekoppeld is aan een warmtenet. En de kans is groot dat steeds meer mensen daar inderdaad voor zullen gaan waken. Conclusie, de aanleg van een warmtenet in wijken met koopwoningen is een kansloze zaak. Eigenaars zullen ervoor bedanken aangezien ze zelf niet zo'n aansluiting willen en aangezien het de waarde van hun huis sterk vermindert. Projectontwikkelaars realiseren zich vervolgens ook dat ze beter geen warmtenet kunnen aanleggen in de wijken met nieuwbouwwoningen die ze uit de grond stampen. Er bestaat natuurlijk de mogelijkheid dat de overheid aansluiting gaat verplichten. Maar het is sterk de vraag of de overheid zo ver wil gaan. Het zou een enorme aantasting van het recht op eigendom betekenen. Nu al is er, volgens mij, de mogelijkheid dat een huiseigenaar voor een opt-outkan kiezen als hij zijn huis zelf net zo duurzaam van energie kan voorzien als het warmtenet dat kan.
Vraag is verder of het realistisch is dat tuinders met een oppervlakte van 1000 hectare aan kas zich zullen aansluiten op het warmtenet in Zuid-Holland. Als ik tuinder zou zijn zou ik me in ieder geval nooit afhankelijk maken van een monopolist, die ver weg zit en die de warmte betrekt van eigenaren van, deels, gammele fossiele installaties. Het is daarnaast nog de vraag of de fossiele installaties de levering van warmte goed kunnen afstemmen op de vraag ernaar van tuinders en huizen. Niet voor niets willen tuinders massaal liever zelf het warm water uit de grond halen, middels een geothermische bron, zoals dat al op verschillende plekken gebeurd is. Overigens loopt het aantal tuinders in het Westland sterk terug. Er zijn er nog maar zo'n 800.

Advies: koop geen huis dat is aangesloten op een warmtenet, tenzij het net in handen is van de huiseigenaren zelf

Soelaas
Aansluiting van woningen van woningbouwcorporaties op het warmtenet biedt meer perspectief. Niet dat die potentiële huurders zitten te wachten op een warmtenet. Maar die zijn over het algemeen zo blij met de nieuwe woning dat ze het warmtenet maar voor lief nemen. Of ze hebben op dat moment nog niet helemaal door hoe de warmtevoorziening werkt. Een beetje een cynische blik op potentie van een warmtenet: die domme huurders slikken het wel want ze kunnen toch niets anders en ze weten niet beter.

Warmteheffing
Over de vraag of de aanleg van zo'n megalomaan warmtenetwerk een effectieve manier is om Nederland te verduurzamen wordt wel veel geschreven, met name op twitter. Dan gaat het veelal over de morele vraag of het gewenst is dat we warm water van kolencentrales en van de chemische industrie gaan gebruiken om onze huizen te verwarmen, terwijl we dus juist wilden gaan verduurzamen. 'Kolenwarmte' klinkt niet echt duurzaam.
Je kan zeggen dat zo'n warmtenet duurzaam is omdat het warm water nu nog weg gekieperd wordt en straks wordt hergebruikt. Dat is zeker een verbetering want dan hoeft er straks voor de verwarming van die huizen geen aardgas meer verstookt te worden; wat dus tot een daling in de CO2-uitstoot leidt. Aan de andere kant zijn er veel geluiden dat de fossiele bedrijven éxtra gaan stoken om warm water te kunnen leveren. Dan kun je dus net zo goed op gas blijven stoken.
Daarnaast is het de vraag in hoeverre al die private bedrijven mee willen werken aan het leveren van warmte. Shell had er bijvoorbeeld in een recent verleden niet zoveel zin in en blies daarmee destijds het Warmtebedrijf Rotterdam op. Beter zou het zijn om eerst een flinke heffing op het lozen van warmte te introduceren; dat maakt in ieder geval dat de bedrijven wat welwillender zullen zijn. De warmtenet-lobby zal erop wijzen dat er ook andere, meer duurzame, warmtebronnen kunnen worden aangesloten op het warmtenet. Natuurlijk, en dat zou goed zijn. Maar de hoofdmoot van de levering van warmte ligt bij de industrie in de Europoort, zo blijkt uit de plannen.

Hoe lang nog?
Een belangrijke vraag daarnaast is hoe lang die warmte nog beschikbaar is. De warmte moet deels komen van kolecentrales van Eon en Electrabel die net zijn verrezen. Er vindt momenteel een heftige discussie plaats in de Kamer over de vraag of kolencentrales moeten sluiten, zoals u wellicht weet. (Een paar jaar geleden toen de vergunningen voor deze nieuwe centrales werden verleend zat de Kamer te slapen maar nu, nu ze er staan, is er ineens een meerderheid voor sluiting, wat miljarden gaat kosten. Maar goed.) Als de kolencentrales inderdaad gaan sluiten dan valt die warmtebron weg.
Die andere installaties in de Europoort lijken voor het grootste deel te bestaan uit aftandse installaties die zo goed als afgeschreven zijn, zo ziet iedereen die over de A15 rijdt. Ze zullen over niet al te lange tijd moeten worden vervangen. De kans is klein dat de nieuwe installaties in Nederland zullen verrijzen. Nederland is veel te duur geworden en de milieu-eisen zullen te streng zijn voor de bedrijven. Daarnaast zijn de energiekosten hoog en wordt de vrijstelling voor de bedrijven mogelijk ook afgeschaft, iets waar DNB (?) vandaag voor pleitte. Waarschijnlijker is dus dat de chemische industrie langzaam uit Nederland zal verdwijnen en dat nieuwe fabrieken in het verre of Midden-Oosten zullen verrijzen. Daar zit je dan met je peperdure warmtenetwerk!

Kosten
En er is de discussie van de gigantische kosten van de aanleg van de warmtepijpen van het Europoort gebied naar steden als Den Haag, Leiden, Delft en Zoetermeer, aan de andere kant van de Nieuwe Waterweg. Dat zijn behoorlijke afstanden. Al met al is er nu zo'n 100 kilometer aan transportleidingen gepland. Dus de aftakkingen naar individuele wijken, huizen en tuinders zitten hier niet bij. De kosten van de totale aanleg worden door de projectorganisatie op 4,5 miljard euro geschat. Aangezien kosten steevast onderschat worden door trekkers van een project is het goed met het dubbele rekening te houden, zo'n 9 miljard. In ieder geval is Zuid-Holland Zuid een druk bevolkt gebied en een gebied dat propvol ligt met leidingen, vaarwegen, snelwegen en andere infrastructuur. Ik weet nog uit mijn tijd dat ik in Den Haag politiek actief was dat de aanleg van een leiding van een tuinder in Honselerdijk naar Den Haag, vijf kilometer verderop, al te ambitieus was. Afgezien van de hoge kosten brengen die lange afstanden natuurlijk een hoop warmteverlies met zich mee (het water koelt af tijdens het transport). Ook in die zin lijkt het warmtenet Zuid-Holland geen erg effectieve manier om de CO2-uitstoot te beperken.

Eigenrichting
Overigens is er met een warmtenet als zodanig niet veel mis. De term 'warmtenet' duidt slechts op een aantal leidingen in de grond voor het transport van warm water naar een aantal gebouwen. Het is natuurlijk prima om warmte duurzaam op te wekken en dit dan naar een of meerdere afnemers te brengen. Er zijn ook vele goede en echt duurzame warmtenetten in Nederland. Vooral als die kleinschalig zijn en als die niet worden bestierd door grote commerciële energiebedrijven is de kans dat het goed gaat groot. Van belang is denk ik dat ze op één of andere manier in handen zijn van de bewoners zelf.

De problemen met de plannen voor een grootschalig warmtenetwerk in Zuid-Holland zijn kortom:
1) Dat het te grootschalig is
2) Dat de warmte van te ver moet komen
3) Dat de warmte van de fossiele industrie komt, die daar straks waarschijnlijk rijkelijk voor betaald wordt (extra kosten!) en die er mogelijk over een tijd niet meer is
4) Dat mensen afhankelijk worden van monopoloïde leveranciers van de warmte
5) Dat er dus bij voorbaat voor bewoners niet veel duidelijk is over de kosten en dat die kosten waarschijnlijk hoog zullen zijn, hoger dan die van stoken op aardgas
6) Dat er oneindig veel gedoe komt tussen bewoners en de warmteleverancier
7) Dat er waarschijnlijk effectievere manieren zijn om de energievoorziening van huizen en bedrijven te verduurzamen
8) Dat er een lock-in voor die afnemers ontstaat; ze kunnen niet meer weg, ook niet als er over een paar jaar (of nu al) veel betere manieren zijn om het gebouw op een duurzame manier te verwarmen
9) Dat het project de Nederlandse staat miljarden gaat kosten (zie later).

Het warmtenet Zuid-Holland lijkt niet erg effectief te zijn in het terugbrengen van de CO2-uitstoot en kan waarschijnlijk niet rekenen op veel draagvlak. Daarmee wordt al niet voldaan aan twee van de drie voorwaarden. Het lijkt me zinvol om volgende week eens te gaan kijken of het project aan de derde voorwaarde voldoen. Is het rendabel?

Jurgen Sweegers
Kenniscentrum Geldengroen.net
Copyright © Geldengroen.net

Reactie van buitenstaander op open brief Directeur Warmterotonde

Hallo Maya,

Ik denk dat ik een paar van die 5 wel ken, voel me niet direct aangesproken maar deel inmiddels wel hun grootste zorgen. En die zijn niet dat de politiek niet genoeg vaart maakt met het aankaarten van de grote knelpunten.

Waar ik echt moeite mee heb is het volgende: 

Om stadswarmte te snappen moet je meegaan in een oerwoud van termen als 

#rentabiliteitsbijdrage, opwekrendement, NMDA enzovoort. Het product "warmte" is zonder die termen niet uit te leggen. Ik doe erg mijn best maar het is, zelfs voor een techneut, allemaal moeilijk te bevatten. En als je een huis koopt moet je eigenlijk eerst expert worden op dat vlak om te begrijpen hoe of wat jouw huis kan en gaat kosten qua warmte. Terwijl mensen die een nieuw huis kopen of huren maar 1 ding willen: comfortabel wonen tegen eerlijke voorspelbare vaste lasten. En daar loopt het spaak. Want door de ambtelijke woordenbrij wordt een beerput afgedekt die in gewone mensentaal "oplichting" heet. Een warmtenet in een nieuwbouwwijk werkt alleen als de huizen heel veel warmte lekken. Punt. Anders hoef je er geen boomdikke hitteringleiding naar toe te leggen. De huizen moeten daarom dus slecht geïsoleerd worden. Want een huis dat met de isolatienormen van 2020 gebouwd zou worden kan je met twee broodroosters warm houden. Daar hoeft helemaal geen stadswarmte meer in.

Als stadswarmteslachtoffer ben je verplicht om een dienst af te nemen van een monopolist die zijn prijzen mag/moet berekenen op basis van zoiets als "niet meer dan het aardgas alternatief" terwijl heel Holland van de CV-ketel aan het afstappen is en voor zeer lage kosten 100% fossielvrij gaat. De 100.000'den stadswarmers zijn daarmee lelijk in de kou gezet. Want hun slecht geïsoleerde huizen zijn veel minder geschikt om te verduurzamen met warmtepompen.

Het laatste punt waar ik echt grote moeite mee heb is dat al die goedgelovige mensen hun huis gekocht hebben met prachtige groene vergezichten: "het rendement van de verwarming in uw huis kunt u vergelijken met een CV-ketel met 177% rendement", maar nu opeens geconfronteerd worden met een warmteleverancier die zijn elektra toch maar in de Rotterdamse haven maakt omdat bloedkolen nu echt voor niks verhandeld worden...... Daar zit je dan in je huis waar de CV-ketel 15 kilometer verderop staat te draaien en z'n kokend hete water via lekkende pijpen onder verwarmde stoepen naar jouw huisje transporteert om daar de gigajoulemeter met willekeurig toerental rond te laten vliegen.

Met warme groet,

Lars Boelen

Adviseur Nieuwe Energie / Vanhetgasafervaringsdeskundige

De Sjoemelwoning ( een woning op stadsverwarming na 2000 )

Heeft u een 'sjoemelwoning' vraagt u zich af? Het zou zomaar kunnen. Alle huizen die na ongeveer 2000 zijn gebouwd met stadsverwarming, collectieve WKO of andere gebiedsmaatregelen kunnen meestal worden geclassificeerd als Sjoemelwoning.

Stel dat u Jan Gas bent en in het jaar 2002 een nieuwe woning kocht dan moet deze woning voldoen aan allerlei strenge regels en daarin staat een EPC waarde, eigenlijk een soort isolatie-indicator bij gaswoningen. Deze was toen bijvoorbeeld 0,8.

Een bouwer gaat dan rekenen en via een enorme formule waar alle variabelen inzitten als bijvoorbeeld type CV-ketel met bepaald opwekrendent , dikte isolatie , type ventilatie komt hij op de verplichte gevraagde waarde van 0,8.

Allemaal heel eerlijk en volgens het boekje, nu wil Piet Warmte een nieuw huis kopen in de wijk naast Jan Gas waar de gemeente heeft besloten een warmtenet te gaan aanleggen. De aannemer gaat rekenen voor Piet Warnte en moet dan in plaats van de CV ketel met een opwekrendement van ~96% invullen bij het kopje "stadsverwarming". Daar wordt dan via een gelijkwaardigheidsverklaring een opwekrendement getal ingevuld wat 177 - 370% is. U begrijpt wel dat de aannemer van Piet Warmte daarmee al bijna voldoet aan die EPC van 0,8 en eigenlijk nauwelijks meer hoeft te isoleren.

Piet Warmte is dan dus eigenaar van een Sjoemelwoning. Op papier ziet het er mooi uit maar hij gaat zijn hele leven ongeveer 25-35% meer energie afnemen voor zijn verwarming omdat de warmte weglekt door de weggelaten isolatie.

De prijs die hij echter betaalt wordt gebaseerd op de WEL GOED GEÏSOLEERDE gaswoning door het ministerie van Economische zaken en de Autoriteit consument en markt.

Dit heeft niets meer met duurzaamheid te maken en is gewoon gelegaliseerde diefstal.    

Leuk weetje : alle warmtegebruikers krijgen hun GJ prijs berekend op een gewogen rendement van 80,8% ( dit gebruikt de overheid als rekengetal bij prijsbepaling). Met andere woorden, de overheid weet van tevoren al dat die 96% helemaal niet gehaald gaat worden....

Dit is, helaas voor de warmtenet-woningeigenaren, niet op te lossen met een nieuwe versie van de motorsoftware, ze hebben een compleet huis dat de komende 75 jaar niet gaat waarmaken waarvoor het is aangeschaft.

Woont U in Utrecht ? Klik dan hier :

http://www.stadsverarming.nl/gemeente-utrecht-tolereert-op-gesjoemel-met-nieuwbouw-woningen/

De afsluitsoap rondom stadsverwarming

Afsluiten van stadsverwarming is een verhaal op zich, er komen allerlei verhalen naar boven als je gaat zoeken op internet.

Bij de ene lukt het niet en bij de andere koste het duizenden euro's terwijl een derde een paar honderd euro betaalde. Ook hoor je wel eens wanbetalers waar het zomaar werd afgesloten en die er dus vanaf waren.

Hoeveel mensen sluiten er nou echt af ? Ongeveer 14 per jaar bij Eneco aldus Toby Ellson ( persvoorlichter Eneco ). Het is dus niet echt een issue.

Eneco heeft verschillende smaken, je kunt de leverovereenomst opzeggen en dan kijkt Eneco naar de volgende zaken:

- Tijd dat de aansluiting actief is geweest ( na 15 jaar is de aansluiting terugverdient en zal Eneco geen extreem hoge kosten meer in rekening brengen )

- Ook kijkt Eneco naar de aard van de afsluiting omdat men geen 'losse eindjes' en kans op lekkage wil.

Het lijkt mij een faire benadering maar of deze wettelijk correct is durf ik niet met zekerheid te zeggen omdat de volgende wetsartikelen heel duidelijk zijn : art. 6:236 sub j BW zegt : stadsverwarming is een dienst die opzegbaar is en volgens art. 7:408 lid 3 BW mag het niet veel kosten omdat dat kan belemmeren.

Ik heb ook de persvoorlichting van Ennatuurlijk vanmorgen benaderd naar aanleiding van de email van Eneco waar het Europese recht werd aangehaald. Helaas heb ik daar nog steeds geen reactie van gehad.

De geschillencommissie heeft zich inmiddels uitgesproken over het afsluiten en zoals dat daar altijd gaat slecht of niet gemotiveerd tegen de consument.Daar moet je als warmteklant beter geen aandacht meer aan schenken en vooral NIET meer naar toe gaan.

De zaak van Bart uit Utecht die veelvuldig in het nieuws was gaat hopelijk naar de kantonrechter zodat we straks voor eens en altijd weten waar we aan toe zijn.

Bijzonder is wel dat de 15 jarige component nog niet in zijn offerte zit verwerkt en dat Eneco mogelijk veel kan besparen op werkzaamheden. Ik heb hier ook een offerte voor gevraagd en was voor veel minder klaar :

Er zijn meerdere offertes / facturen vanuit Eneco in bezit ik moet nog overleggen of ik deze mag publiceren.

Dit is een blog in progress.... To be continued !

Okee vandaag Eneco weer in de krant :

En :

Update via Energeia :

Bij Nuon is het gewoon gratis : 

Update : februari 2016 :

Ook wil Wethouder Lot van Hooijdonk met Eneco afspraken gaan maken ontrent afkoppelen voor mensen die wel duurzaam willen verwarmen :

https://www.mijnbabs.nl/babsapipublic/publicdownload.aspx?site=Utrecht&id=3b2cdcf9-15f0-4bae-a3dd-98f0d5efd427

Het lijkt dus nu allemaal toch nog enigszins goed te gaan komen ( behalve voor degene die warmte blijven afnemen die worden slaaf van het falende regime van Kamp & Co op het ministerie van Economische Zaken ) 

Van Ennatuurlijk uiteraard nog steeds geen reactie....

Bronnen :

www.ad.nl

www.eneco.nl

www.telegraaf.nl

Beste Zuid Holland,

Beste Zuid Hollandse Groenlinksers,

Ik ben Derk en ben 'ervaringsdeskundige'. Mijn huis was tot 2 jaar terug aangesloten op 1 van de drie grootste warmtenetwerken van Nederland: het Amernetwerk, aangesloten op de Amer-kolencentrale. Ik heb tot 2 jaar geleden altijd die warmte afgenomen en was eigenlijk tot 2-3 jaar geleden nog heel erg positief over de rol van warmte in de transitie. Ik was wel erg ontevreden over de manier waarop ik als klant werd mishandeld door mijn warmteleverancier. Ik heb gedurende mijn leerweg mijn standpunt over warmtenetten inmiddels vaak moeten herzien. Het Amer-warmtenetwerk waar ik op was aangesloten beleeft overigens nu de omgekeerde transitie, want daar is zojuist voor 175 Megawatt aan solo-gasketels geplaatst. 

Een grappig weetje overigens is dat dat voor de CO2-uitstoot van het totale netwerk beter is.... als het Amernetwerk vol op de kolencentrales draait stoot een gemiddelde aangesloten warmtegebruiker 5% meer CO2 uit dan als hij aangesloten was op het gasnet met een individuele HR ketel en een normaal geïsoleerd huis zonder epcmisbruik **1.

Aan mij is gevraagd kort uit te leggen waarom de warmterotonde een slecht plan is.

Ik wil dit gaan doen door te beginnen met te zeggen dat warmtenetten an sich helemaal niet zo duurzaam zijn als meestal wordt aangenomen. Ik weet bijvoorbeeld dat van het warmtenet Eindhoven eenvoudigweg is aangenomen dat het CO2 bespaart, een uitgangspunt dat na aanleg nog nooit getoetst is, de politiek wil het niet eens weten. Warmtenetten zijn van alle infrastructuren de meest verspillende. In ons milde klimaat komt gemiddeld 30-35% van de er in gestopte warmte nooit aan bij de verbruikers. Een warmtenet is zo duurzaam of zo vervuilend als de gebruikte warmtebron en het verlies.

Neem bijvoorbeeld gas gestookte warmtenetten. Dan heb je feitelijk een mega CV-installatie zonder Elektra-opwek of zonder een groot buffervat wat zorgt voor opslag van warmte als er geen stroom nodig is en de WKK dus voor niets loopt. In dit soort netten hebben deze ketels een rendement van maximaal 66% na leiding-verlies en door de veel toegepaste mindere isolatie van de huizen, omdat de warmte zogenaamd duurzaam is mogen de aannemers slechter isoleren, blijft daar maximaal nog 35-45% van over. Waren deze huizen uitgerust met een individuele HR gasketel en isolatie volgens de norm dan had je 92% rendement gehad met hetzelfde gas.

Je moet dus eerst eens goed gaan kijken of de investering van 4,3 miljard wel opweegt tegen de verwachte CO2 besparing wat toch het doel zou moeten zijn. Enig idee hoeveel warmtepompen je kunt kopen voor 4,3 miljard (ongeveer een miljoen, zonder subsidie)?  

Als ik de twitterberichten van Eon moet geloven is het doel van de warmterotonde om de restwarmte uit de kolencentrale's op de Maasvlakte te gebruiken. Dit is een fabeltje is want restwarmte uit een kolencentrale is maximaal 45-50 graden ( definitie rest = over/afval dus zonder dat het ten koste gaat van het rendement of dat het meer brandstof kost ). 

De bruikbare temperatuur voor grote warmtenetten die uit een kolencentrale wordt gehaald is echter 110 graden (of hoger) en dat wordt dus direct uit het stoomcircuit afgetapt en gaat direct ten koste van de stroomproductie. 

Leuk weetje is misschien nog dat deze kolencentrales expres naast het open water zijn gebouwd omdat hoe lager de koelwatertemperatuur is hoe hoger het rendement van de elektra-omzetting... En daarmee pretenderen ze in de kolensector nu juist de meest efficiënte centrales te bouwen.

Eigenlijk moet je hier dus spreken van aftapwarmte en niet restwarmte en ik ben ook zeer benieuwd hoeveel koelwater er nog steeds nodig is om naar de lage temperatuur te kunnen terugkoelen die nodig is voor het 'hoge rendement'. Het zou mij niets verbazen als ze evenveel restwarmte uitstoten ondanks warmteaftap voor het warmtenet. Een moderne kolencentrale is eigenlijk een zeer hoog rendement verwarmingstoestel met een zeer ongewenste brandstof.

Over zeer ongewenste brandstoffen gesproken. Ik kan mij nog goed een twitter gesprek herinneren tussen Maya vd Steenhoven en Polder_PV waar Maya garandeerde dat er nooit kolenwarmte naar Leiden zou komen waarna zij direct verder ging praten met Eon in een wit tijdelijk tentje naast de nieuwe kolencentrale.

Wat gaan wij de consumenten vertellen die straks die warmte moeten gaan afnemen. U krijgt kolenwarmte? Ik denk dat dat een stuk minder verkoopt dan "U krijgt haven-restwarmte". Gaan we die consumenten eerlijk vertellen dat die haven-restwarmte enkel wordt uitgestoten omdat het opnieuw gebruiken en her-opwerken voor die bedrijven veel duurder is dan het simpelweg lozen? Door alle perverse prikkels betalen de bedrijven immers veel minder voor hun energie en het afvoeren door de lucht of water kost nu nog niets.

En gaan we al die toekomstige warmteklanten eerlijk vertellen dat er in het uiterste puntje van de Maasvlakte door chemieconcerns Lyondell & Shell uiterst giftige troep wordt verbrand in een  "Afvalverbrandingsoven", waarmee we straks de huizen in Leiden gaan verwarmen en waarmee we dus de dubieuze businesscases van deze firma's helpen. Is dat minder erg dan kolen? Hoe lang blijven wij als land zulke praktijken toestaan? Houden we hiermee niet juist een Haven in stand die door de toenemende stroom fossiele op- en overslag straks de smerigste is van de wereld? Ondertussen vergeet de haven de transitie naar duurzaam te maken en dus mogelijk ook ineens omvalt waarmee ineens de hele provincie zonder betaalbare warmte zit ?

Restwarmte is afval en voor afval moet gewoon betaalt worden. Voeren we dit door dan zal de 'rest'warmte redelijk snel verdwijnen ! ( leestip artikel cobouw hergebruik restwarmte  **2)

Komen we bij het warmtenetwerk zelf. Dat heeft een enorme CO2 footprint door al het staal en de graafwerkzaamheden. Een windmolen heeft 8 maanden nodig om zijn eigen CO2 footprint te neutraliseren en daarvan is 7,5 maand enkel voor het staal. Een warmtenet is elke 150 meter 1 windmolen aan staal. Staal heeft per geproduceerde KG een enorme CO2 uitstoot die je dus eerst nog maar moet zien terug te verdienen. Met fossiele warmtebronnen lukt dat nauwelijks door alle verliezen en de perverse prikkel om huizen minder te isoleren als deze worden aangesloten op een warmtenet. En omdat we eigenlijk nu al niet verder dan een jaar vooruit kunnen kijken en de transitie als een sneltrein doordendert is een outlook van 50 jaar voor afschrijving van zo'n netwerk gekkenwerk. In Nieuw Zeeland gaat de grootste netbeheerder Vector de afschrijvingstermijn van de energienetten van 40 jaar naar 5 jaar terugbrengen **3. 

Ziet u het al gebeuren dat de stroom straks een commodity wordt? We wekken als particulieren steeds meer onze eigen stroom op en zullen het stroomnet meer en meer als een soort accu willen gebruiken. Om te zorgen dat uiteindelijk niet iedereen los gaat van het elektranet zal stroom een zeer goedkoop product gaan worden en zal het netwerk de waarde gaan bepalen. Denkt u dat er dan nog iemand warmte gaat afnemen voor de hoge tarieven uit de MKBA ? Deze klant loopt naar de bouwmarkt en koopt een straalkachel met een stekker. All-electric is eigenlijk de enige redelijke zekerheid voor de lange termijn.

Moeten we het dan helemaal stoppen met warmte? Nee dat denk ik niet, er wordt in toenemende mate buitenlands afval in de verbrandingsovens gestopt en er zijn veel bestaande warmtenetten waar een duurzame oplossing voor bedacht kan worden. Maar moet dat een rotonde worden ? Nee, echte bruikbare restwarmte is relatief kleinschalig, en geothermie bij de tuinders kan natuurlijk prima gebruikt worden om dichtbijgelegen huizen te verwarmen. De huidige netten gestookt op afval, gas , hoogwaardige biomassa of kolencentrales, daar zullen we echt een oplossing voor moeten gaan zoeken. We willen steeds meer naar circulair gebruik van grondstoffen en bio-based en dan is domweg verbranden niet meer wenselijk. Bovendien is bespaarde energie de beste energie en staat dat haaks op warmtenetten waar straks meer energie verloren gaat dan er nog nodig is.

Er zal overigens wel eerst een enorme reset moeten komen in warmteland want met de huidige wet en regelgeving en leveranciers kan je als volksvertegenwoordiger geen consument meer geloofwaardig aan de warmte krijgen. De huidige warmtegebruikers zijn enorm de dupe en zitten vastgebonden aan een duur en meestal niet duurzaam systeem.

Willen we waar het kan warmte toepassen dan zal met met de bewoners moeten en volgens de 10 regels opgesteld door Jan Willem van de Groep en mijzelf **4.

Warmterotonde NEE , Warmte waar dat nuttig kan JA 

Ik adviseer een ieder die warmte wil gaan opleggen aan consumenten de studie van Bart Jansen te lezen die elders op mijn blog is terug te vinden**5.

LINKS :

**1 EPC-misbruik : http://stadswarmte.blogspot.nl/2015/08/epc-misbruik-bij-stadsverwarming-hoe.html

**2  COBOUW restwarmte :http://www.cobouw.nl/artikel/1149981-‘industrie-kan-restwarmte-beter-zelf-hergebruiken-dan-distribueren’

**3 Netwerkbeheer : http://reneweconomy.com.au/2015/the-world-is-changing-but-utilities-and-regulators-are-not-58396

**4 10 principes : http://janwillemvandegroep.com/2015/04/27/10-ontwerpprincipes-voor-een-warmtenet/

**5 Onderzoek Bart Jansen : http://stadswarmte.blogspot.nl/2015/10/de-consument-en-de-collectieve.html?m=1

Leuke leestip is Toon Buiting over de MKBA van de warmterotonde :

Opmerkingen bij "MKBA Warmte Zuid Holland" CE juli 2014

De conclusie dat PA2 (warmtenetten) gunstiger is dan PA1 (energiebesparing) voor Zuid Holland kan niet getrokken worden op basis van de resultaten van het onderzoek

1.  Gevoeligheidsanalyse: 

• Resultaten van MKBA zijn onderhevig aan onzekerheden omtrent aannames [b.67]. Als voorbeeld wordt gegeven dat PA2 al kantelt naar negatief bij een wijziging van de discontovoet met 6,5% [b.67]. In de conclusies wordt hier wel naar verwezen maar het is niet verwerkt in de formulering van de belangrijkste conclusie.

2. Discussie en reflectie: 

• 2a.  Diverse aannamen en kentallen zijn allemaal tot op zekere hoogte onbekend, maar sterk bepalend voor het saldo. [b. 68]. Dit zou terug moeten komen in de belangrijkste conclusie.

• 2b. Zonder geografische inkleuring moet worden gerekend met gemiddelden van een uiteenlopende range aan kentallen. [b.68] Dit betekent dat formulering in de belangrijkste conclusies met circa te stellig is.

• 2c. Om in de benutting van restwarmte uit industriële processen voldoende leveringszekerheid te bereiken, is een driemaal zo groot vermogen aan warmtebronnen verondersteld dan sec nodig zou zijn wanneer de industriële restwarmtebronnen gedurende het gehele jaar[b. 68]. Hoe is dit verwerkt in de MKBA?

3. Toekomstbestendigheid:

• 3a. Er moet voor gewaakt worden om door de inzet op warmte van afvalverbranders en industriële bronnen een lock-in te creëren, die de huidige situatie onveranderlijk maakt of kapitaalvernietiging met zich meebrengt. [b. 69] Dit zou in de conclusies opgenomen moeten worden. 

• 3b. In de praktijk zal echter het beste uit de verschillende werelden van de projectalternatieven gecombineerd kunnen worden. [b. 69] Heeft consequenties voor m.n. PA 2 maar wordt in MKBA niet meegenomen.

• 3c. Een verder dalende warmtevraag, nadat de warmte-aansluiting gerealiseerd is, zal het maatschappelijk rendement van alle projectalternatieven maar m.n. PA2 en PA3 onder druk zetten [b.69] Dit is niet meegenomen in de MKBA. Daarin is uitgegaan van dat energiebesparing stopt na 2020 terwijl de stellers verwachten dat de gasvraag nog eens met een kwart zal afnemen in 2030 t.o.v. huidig. Dit betekent een oneerlijke vergelijking van de PA's. 

De besparing van 65% voor PA2 (warmtenetten) is te hoog.

Bij industriële restwarmte is overigens de veronderstelling dat er geen extra fossiele energiegebruik of CO2-emissies ontstaan door de restwarmte uit de processen te koppelen.  [b 33] Terwijl invoeding op grootschalige warmtenetten geschiedt op ongeveer 120°C. Er is wel restwarmte beschikbaar maar niet op deze hoge temperatuur. Om het benodigde temperatuurniveau te bereiken is hoogwaardige energie nodig uit het productieproces. Dit betekent derving van productie (of elektriciteit). Deze energie moet elders opgewekt/gecompenseerd worden en moet daarom worden betrokken in de besparing. Verder dient rekening gehouden te worden met aardgasbijstook in HulpWarmteCentrales en elektrische energie voor transport- en distributiepompen.

De kentallen voor de besparing van PA2 [b34] zijn daarom te hoog en dat geeft een bevoordeling van dit PA. Om een verantwoorde MKBA uit te voeren zijn berekeningen nodig m.b.t. warmtevraag, temperatuurniveau’s, tracé met verliezen en derving productie.

Levering van industriële restwarmte is onzeker

Uitgangspunt bij de studie is dat industriële restwarmte tot in lengte van dagen beschikbaar is.  Het is echter onwaarschijnlijk dat de industrie niet zal (moeten) bijdragen aan CO2-reductie. Met de in de studie genoemde preventiekosten [b57] is dat zelfs waarschijnlijk. Er zijn daarnaast ontwikkelingen die het voor industriële bedrijven mogelijk maakt om laagwaardige energie opnieuw in te zetten in het proces. 

De opmerking warmte is een restproduct met een beperkte leveringszekerheid [b 33] heeft grote invloed op de MKBA maar wordt verder in de studie genegeerd.

Welke bewonerskosten zijn berekend?

Onduidelijk is hoe de kosten voor de warmteconsument zijn bepaald?

Een warmteconsument betaalt een aansluitbijdrage en nog eens vermeden investeringskosten in het vastrecht. H 4.3 en 4.4 geeft hierover geen duidelijkheid terwijl deze kosten een hoge omvang kennen. Ondanks de Warmtewet (sinds 1-1-14) zijn er nog steeds veel klachten over de kosten die in rekening worden gebracht. Daarnaast dient ook de onvrijheid van warmteklanten betrokken te worden in de MKBA. 

De allocatie van kosten en baten zijn voor verschillende stakeholders sowieso onduidelijk. Wat is de rol van de warmtebedrijven, die een winstoogmerk hebben.

60% van bestaande woningen in ZuidHolland naar Passiefhuisniveau?

In PA1 worden 820.000 woningen, waarvan bijna de helft huur, opgewaardeerd naar Passiefhuisniveau (label A+).  De besparing die deze hoge ambitie oplevert lijkt aan de lage kant (36-41%). Opmerkelijk is de constatering dat de laatste labelsprong (van B naar A+) hoge marginale met zich meebrengt,.. 3-5 x hoger dan andere alternatieven [b64] . Dit werpt de vraag op waarom bestaande woningen aan dit hoge ambitieniveau moeten voldoen terwijl nieuwbouwwoningen (in Zuid Holland) niet energiezuinig worden gemaakt maar de kosten hiervoor veel lager zijn.

Derving Energiebelasting

Niet duidelijk is hoe tabel 31 [b 53] tot stand is gekomen. 

Onderstaande tabel, waarin de gederfde Energiebelasting is weergegeven als percentage van de referentie, geeft een ander beeld.

Tabel 1 Derving Energiebelasting tov referentie

Verder

• Twee belangrijke transportleidingen zijn onderdeel van PA2 maar worden w.b. kosten niet meegenomen in de MKBA [b 31].

• Er wordt een met een verhoging van het equivalente opwekrendement voor afvalverbranding gerekend [b 31] terwijl afvalverbranding in de berekening verder niet mee doet [ b 34].

• Werkgelegenheid lijkt een belangrijke factor te zijn maar wordt in de MKBA niet meegenomen.

• Hoe is SDE+ meegenomen in de MKBA

Conclusies bij opmerkingen

De conclusie dat PA2 (warmtenetten) gunstiger is dan PA1 (energiebesparing) voor Zuid Holland kan niet getrokken worden op basis van de resultaten van de MKBA omdat:

1. De conclusies over maatschappelijke kosten/baten met veel grotere marges moet worden geformuleerd, gezien de resultaten van het onderzoek over gevoeligheid, onbekendheid, onzekerheid en toekomstbestendigheid.

2. Bij de besparing van PA2 (warmtenetten) is de benodigde extra (fossiele) energie niet betrokken, waardoor dit alternatief wordt bevoordeeld.

Els Sonnemans en Toon Buiting 22-4-15